Ödeme sektöründe karar alan ve eyleme geçen yeni nesil teknoloji: AGENTIC YAPAY ZEKÂ

PSM // ÖZEL HABER

Özellikle içerik üretimi ve süreç otomasyonu sağlayan araçlar sunan üretken yapay zekâ (YZ) alanında, hemen her gün heyecanlandıran gelişmelere tanık oluyoruz. Ödeme sektöründeki asıl büyük değişim ise karar alabilen, müzakere edebilen ve ödeme yapabilen, kısacası kurum içi uyum ve yönergelere bağlı kalarak eyleme geçebilen agentic yapay zekânın ortaya çıkışıyla yaşanıyor.

Agentic YZ uygulamaları, kartlı ödeme şemaları ile kart ve POS çözümleri sunan bankaların stratejik hedeflerine odaklanan “akıllı ajanlar” olarak çalışabilir. Bu dönüşüm, yalnızca dijital kartlar ve cüzdanlar gibi önceki yeniliklerin ötesine geçmekle kalmayıp, karar alma süreçlerini daha hızlı, öngörülü ve verim odaklı bir yapıya taşıyarak finansal ekosistemde köklü bir değişimi temsil ediyor.

Finansal hizmetlerin geleceği: Niyet, otonomi ve gözetim

Önde gelen raporlar, finansal hizmetlerin geleceğinin niyet, otonomi ve sürekli gözetimde yattığını vurguluyor. Agentic YZ çözümlerine yönelik ilk örnekler arasında kart uygulamalarındaki “kişisel CFO” araçlarıyla alacak/borç işlemlerini hızlandıran botlar yer alıyor. Bu yaklaşım, yalnızca tavsiye vermekle kalmayıp eyleme geçen YZ ajanlarını tanımlayan “benim yerime yap” anlayışıyla özetlenebilir.

Peki güvenli ve etkili otonomiyi mümkün kılacak sistem nasıl inşa edilir? Bu noktada şu üç unsur kritik önem taşıyor:

1. Niyet farkındalığı olan ve birlikte çalışabilir API’ler

2. Doğrulanabilir kimlik ve rıza içeren bir güven çerçevesi

3. Sıkı onay yönergelerini kapsayan güçlü model yönetişimi

Sürekli çalışan finansal asistanlar çağı

Kartlı ödeme sektörü, doğru kullanım senaryoları ve doğru iş sorularına odaklanıldığında, sürekli çalışan bir finansal asistana dönüşebilir. Ajanlar sadakat programı kazanımlarını optimize edebilir ve maliyetleri en aza indirecek ödeme yöntemlerini seçebilir.

Sonuç olarak, söz konusu ödeme sistemleri olduğunda, agentic YZ’nin potansiyel etkisi, üretken YZ’nin sunduğundan çok daha yüksek olacaktır. Önemli olan, agentic YZ’yi sırf hayata geçirmek için değil, doğru iş sorularına yanıt vermek amacıyla uygulamak.

Teknolojik altyapı ve birlikte çalışabilirlik

Agentic YZ, yalnızca bir sonraki teknoloji dalgası değil; bankaların ve işletmelerin karar otomasyonu, risk yönetimi ve ödeme orkestrasyonunu yeniden tanımlayacak stratejik bir dönüm noktası niteliğinde. Bu teknoloji, ilk etapta dijital olgunluğu yüksek ve insan müdahalesine daha az ihtiyaç duyan sektörlerde ivme kazanarak finansal kurumlara belirgin bir rekabet avantajı sunacak. Ancak bu fırsatı gerçeğe dönüştürmek için finansal kuruluşların altyapılarını modernize etmesi kritik önem taşıyor.

Yüksek performanslı API’ler ve bulut bilişime yapılacak yatırımlar, ölçeklenebilir ajan dağıtımını mümkün kılarken; ana kontrolörler, orkestratörler ve mikro-ajanlardan oluşan modüler ve hiyerarşik mimariler, kodlama gerektirmeyen geliştirme araçları ve mevcut sistemlerle sorunsuz entegrasyon bu dönüşümün yapı taşlarını oluşturuyor. Üstelik, YZ çözümlerinin çoğunlukla birden fazla oyuncu arasında çalışması dolayısıyla, birlikte çalışabilirlik ve ekosistem genelinde iş birliği hayati hale geliyor. Tüm bunlar, ancak güçlü veri altyapısı ve erişilebilir, olgun, YZ tüketimine optimize edilmiş API’lerle mümkün olabilir.

Kritik noktalardan biri: Yönetişim

Finansal kurumlar halihazırda güçlü kurumsal iç yapılara sahip ve bunlar gelişen YZ düzenlemeleri ile etik normları kapsayacak şekilde genişletilebilir. Özellikle ajanlar kurumlar arası etkileşimde bulunduğunda, gizliliği korumak için kontrollü veri alanları (data clean room) veya federatif öğrenme gibi gizliliği güçlendiren teknolojiler kilit önemde olacaktır.

Agentic ödemeler, kapalı kutu karar mantığından ve yanlı model girdilerinden rutin görevlerin ortadan kalkmasına, siber saldırı kapsamının genişlemesine ve mevzuat belirsizliklerine kadar çeşitli riskler barındırıyor. Aracıların ortadan kalkması ve marka etkisinin yitirilmesi, ajan kaynaklı karşılaştırmalarla fiyat savaşları ve emtialaşma, ajanların arayüzü sahiplenmesiyle müşteri içgörüsünün azalması; dolandırıcılık, iadeler ve uyuşmazlık çözümünde artan karmaşıklık gibi stratejik tehditler de söz konusu.

Bunlarla başa çıkmak için tasarımda şeffaflık ve kontrol sağlanması gerekir: Seçici rıza verilmesi, görev seviyesinde izin tanımlanması ve kritik karar noktalarında onay zorunluluğu gibi...

İnsan denetimi, model çıktılarının hangi etkenlerden kaynaklandığını belirleme, yanlılığı azaltma ve yapay içerik sahteciliği tespiti, kritik güvenlik katmanları olacaktır.

Mastercard’ın Agent Pay hamlesi

Mastercard, bu alandaki ilk çözümünü “Agent Pay” platformu adı altında duyurdu. Yapay zekâ ajanları tarafından başlatılan işlemleri desteklemek için tasarlanan bu ödeme altyapı katmanı; tüketiciler, bankalar ve ödeme sistemleri kuruluşları arasında güvenli ve şeffaf agentic işlemleri, ekosistem genelinde tokenleştirilmiş kimlik bilgilerini kullanarak mümkün kılıyor.

Agentic YZ kuşkusuz büyük bir değişim olsa da internet ya da mikroişlemci ölçeğinde bir devrimden söz etmek için henüz erken. Uzun vadede kazanan kurumlar, otomasyonu insan muhakemesi ve iş birliği, sağlam yönetişim ve sürekliliği tesis edilmiş güvenle bütünleştirenler olacaktır.